Zakładki:
Liczniki odwiedzin
środa, 07 listopada 2012

Dieta w leczeniu dny moczanowej*

 Duże znaczenie w uporaniu się przez osoby z problemem dny moczanowej ma odpowiednia dieta. Osoby te zastanowić się powinny przede wszystkim nad tym, co i kiedy jedzą. Bardzo często do ataków choroby przyczyniają się posiłki, które u innych pacjentów nie wywołują żadnych zmian. Najczęściej, jak to w życiu bywa, szkodzi nam to co najbardziej lubimy. Osoby chore nie zdają sobie nawet sprawy z tego, że dogadzając swojemu podniebieniu szkodzą zdrowiu, które przecież zawsze powinny stawiać na pierwszym miejscu.

            Kluczem do zrozumienia, jak ważna może okazać się właściwa dieta dla osoby zmagającej się z problemem dny moczanowej jest świadomość tego, jak niebezpieczne dla organizmu chorego są związki purynowe. Ich oddziaływanie na organizm przyczynia się przede wszystkim do wzrostu produkcji kwasu moczowego, a przecież właśnie tego zjawiska chorzy powinni unikać za wszelką cenę. Podstawą diety osób chorych na artretyzm jest zatem najpierw ograniczenie, a potem całkowite wyeliminowanie związków purynowych z ich pożywienia. Niemal natychmiast warto zatem zapomnieć nie tylko o bogatych w purynę podrobach mięsnych takich, jak choćby wątróbka, ale również o sosach mięsnych, a nawet o zupach gotowanych na mięsnych wywarach. W diecie chorego nie powinny znajdować się również rośliny strączkowe, takie, jak choćby groch, fasola, bób albo coraz bardziej popularna w polskiej kuchni soczewica, a do tego konieczne wydaje się zdecydowane odstawienie używek, które do tej pory umilały nam trudne dni. Pożegnanie z herbatą (pitą w nadmiarze) i kawą (ma ona działanie moczopędne, jednak zawiera ona również składniki, które mogą zaszkodzić choremu) może być wyjątkowo trudne, nie wolno zaś zapomnieć i o tym, że walka z dną moczową nie będzie skuteczna również wówczas, gdy mimo kolejnych objawów choroby w naszym życiu ciągle obecny będzie alkohol.

Odstawienie używek takich, jak kawa czy alkohol powinno zostać połączone z wyrobieniem w sobie nawyku picia dużych ilości wody. Dostarczanie jej do organizmu przyczynia się do intensyfikacji procesu wypłukiwania kwasu moczowego, minimalna dawka wody zalecana osobom walczącym z artretyzmem wynosi więc od półtora do dwóch litrów dziennie. Wielu chorych narzeka początkowo, że przyzwyczajenie się do konieczności picia dużych ilości wody nie jest prostym zadaniem. Rzeczywiście, mamy do czynienia z dość dużym wyzwaniem, okazuje się jednak, że wyrobienie w sobie takiego nawyku nie jest niemożliwe. Co więcej, relatywnie szybkie zmiany są w stanie umocnić nas w przekonaniu o tym, że nasza decyzja była słuszna, nie da się zaś ukryć i tego, że regularne picie wody pomoże nam również zrzucić kilka kilogramów, co także jest skutecznym sposobem walki z dną moczanową.

Zmiana diety to wyjątkowo mądre posunięcie, nie powinniśmy jednak zapominać i o tym, że dla osoby zmagającej się z problemem dny moczanowej istotne jest nie tylko to, co je, ale i to, kiedy spożywa posiłek. Tu szczególne znaczenie odgrywa pora kolacji, zbyt późno jedzone posiłki mogą bowiem stanowić zagrożenie dla naszego organizmu. Organizm chorego musi być wspomagany tak, aby pozbywał się nadmiaru kwasu moczowego szkodzącego kościom i stawom. Podczas snu proces ten jest w istotny sposób spowolniony, stąd też tak ważne jest to, aby ostatni posiłek w ciągu dnia był spożywany przynajmniej na trzy godziny przed snem.

Co zatem może jeść osoba, która zmaga się z problemem dny moczanowej? Jej dieta powinna obejmować przede wszystkim produkty pozbawione związków purynowych oraz te, które zawierają ich minimalne ilości. W tym kontekście warto wskazać między innymi na ryż oraz owoce, a w dalszej kolejności również na mleko oraz ser. Uzupełnieniem diety mogą okazać się miód i różnego rodzaju dżemy, a także masło i śmietana. Dieta taka nie musi być więc mało smaczna. Niestety, produkty, które stanowią jej podstawę często przyczyniają się do podniesienia poziomu cukru we krwi, należy zatem dbać o ich zróżnicowanie.

Przygotowując posiłki warto mieć na uwadze i to, że nasza dieta powinna być wolna od tłuszczu. Należy zatem pożegnać się z produktami duszonymi i smażonymi, tłuszcz (zawsze w niewielkich ilościach) może być bowiem dodawany jedynie do potraw surowych. Nie oznacza to oczywiście, że dna moczanowa odcina nas od jakichkolwiek ciepłych posiłków, wskazane jest jednak wyłącznie ich gotowanie, w innym wypadku bowiem nie uda nam się ograniczyć poziomu niebezpiecznego dla organizmu tłuszczu.

Komponując dietę dla osoby z artretyzmem wypada pamiętać również o pozytywnym wpływie witaminy C oraz E na stawy. Witamina C występująca między innymi w pozbawionych puryn owocach cytrusowych minimalizuje ryzyko zmian zachodzących w stawach dotkniętych artretyzmem natomiast witamina E, którą możemy spotkać w liściastych warzywach zielonych znakomicie z nią współgra. Zarówno jedną, jak i druga
witaminę możemy przyjmować również w postaci tabletek, w takiej sytuacji jednak zawsze należy skonsultować się z lekarzem, aby spytać go o dopuszczalną dawkę.

Jak widać, dieta stosowana przez osoby, którym dokucza artretyzm, zaliczana jest do bardzo wymagających. Już choćby z tego powodu powinniśmy pamiętać o tym, że każdorazowo musi być ona opracowywana indywidualnie dla konkretnego pacjenta.

Innym pomysłem na łagodzenie dolegliwości związanych z dną moczanową jest podejmowanie prób pozbycia się zbędnych kilogramów. Nie jest to zadanie proste zwłaszcza, że dieta osób chorych na dnę moczanową często nie sprzyja odchudzaniu, mimo wszystko jednak warto podjąć próbę pozbycia się nadwagi. O swojej wadze najlepiej porozmawiać najpierw z reumatologiem, a potem również z dietetykiem, temu ostatniemu koniecznie należy jednak zwrócić uwagę na to, że to dna moczanowa skłania nas do podjęcia tego rodzaju starań. Dzięki tej informacji dietetyk będzie mógł doradzić nam bardzo konkretne rozwiązania problemów z nadwagą, nie ignorując w zasady diety zaleconej przez lekarza prowadzącego wspólnie z nami walkę z artretyzmem, a jego propozycje nie zaszkodzą naszemu zdrowiu. 

*Artykuł ten nie może zastąpić porady medycznej. Każdy chory wymaga indywidualnego leczenia. Nie należy też bez konsultacji z lekarzem przerywać stosowania przepisanych farmaceutyków ani wprowadzać drastycznych zmian w sposobie odżywiania.

 

piątek, 02 listopada 2012

Jak diagnozuje się dnę moczanową?

 

Po pierwszym takim ataku powinniśmy złożyć wizytę lekarzowi, który zobowiązany jest do przeprowadzenia z nami szczegółowego
wywiadu oraz zlecenia nam wykonania dodatkowych badań. Pierwszym z nich jest badanie krwi, dla lekarza ważne jest bowiem stężenie kwasu moczowego w jej surowicy. Alarmujący wynik tego rodzaju badania nie musi jednak sugerować dny moczanowej, stąd też kolejnym krokiem podejmowanym przez lekarza jest na ogół badanie płynu stawowego, aby przekonać się o tym, czy pojawiają się w nim kryształki moczanu sodu. Dopiero tego rodzaju czynność
jest w stanie odpowiedzieć na pytanie o to, czy rzeczywiście mamy do czynienia z artretyzmem.

 

Leczenie dny moczanowej.

 

Chory, u którego zdiagnozowana została dna moczanowa musi zostać poddany specjalistycznemu leczeniu. Mogą pomagać w nim
zioła, witaminy, zmiana diety oraz zdrowy styl życia, nie wolno jednak zaniedbywać wizyt składanych u lekarza w przekonaniu, że wyleczy nas sama natura.

Specjalista podejmuje zazwyczaj dwa rodzaje działań starając się zarówno złagodzić silny ból, który towarzyszy atakom dny moczanowej, jak i eliminować przyczynę choroby, a więc nadmierną ilość kwasu moczowego w organizmie chorego i trudności z jego usuwaniem. Niekiedy musi on również przeciwdziałać zmianom, do których już doszło w stawach i ścięgnach, z sytuacją taką mamy do czynienia jednak przede wszystkim wówczas, gdy sam pacjent nie przestrzegał zarówno harmonogramu wizyt u specjalisty, jak i zaleceń wydawanych przez lekarza.

Pierwsze z wymienionych powyżej zadań realizuje się poprzez podawanie pacjentowi leków przeciwbólowych pozwalających na zniesienie ataków artretyzmu w lepszej kondycji fizycznej i psychicznej. I tu jednak zalecana jest szczególna ostrożność, chorym odradza się bowiem przyjmowania nawet minimalnych dawek aspiryny oraz leków mających w składzie ten składnik. Zastrzeżenie tego rodzaju nie jest zresztą poczynione przypadkowo, należy bowiem pamiętać, że aspiryna utrudnia usuwanie kwasu moczowego w organizmie. W konsekwencji lek łagodzi ból, przyczynia się jednak do tego, że kolejny atak choroby następuje zdecydowanie szybciej niż w przypadku stosowania medykamentów na bazie np. ibuprofenu.

Przy silnych atakach dny lekarz podaje również dożylnie kortykosterydy, a więc hormony, których zadaniem jest regulacja przemiany węglowodanów, białek oraz tłuszczów. Kortykosterydy nie tylko łagodzą ból, ale również w istotny sposób zmniejszają stan zapalny, ich stosowanie musi być jednak nadzorowane przez specjalistę, w przewlekłych przypadkach choroby mogą mieć one bowiem również skutki uboczne.

Lekarz stara się również wpłynąć na organizm tak, aby zmniejszyć produkcję kwasu moczowego. Zazwyczaj skuteczna jest już sama zmiana diety i eliminacja z niej produktów zawierających puryny, niekiedy jednak konieczne staje się wspomożenie organizmu poprzez leki. Najbardziej znanym z nich jest allopurinol, który pozwala na ograniczenie produkcji kwasu moczowego, jego stosowanie wymaga jednak nadzoru ze strony lekarza oraz pewnej czujności, jaką powinien wykazać się sam pacjent. Lek ten może wywołać senność, uczucie zagubienia i dezorientacji, a nawet wysypkę, nie reaguje też najlepiej w połączeniu z szeregiem innych farmaceutyków.

Tam, gdzie produkcja kwasu moczowego nie może być zahamowana, lekarz może stosować rozwiązania przyczyniające się do wzrostu tempa, w jakim wydalana jest wspomniana substancja. I takie rozwiązanie może jednak okazać się nieskuteczne, walka z dną moczanową może zaś przyczynić się do znacznych utrudnień w leczeniu innych chorób, z którymi zmaga się pacjent (tu szczególnym problemem może okazać się choroba wrzodowa oraz przewlekło schorzenia nerek).

            U wielu pacjentów pierwszy atak dny jest jednocześnie atakiem ostatnim, szybka i trafna interwencja lekarza może więc przyczynić się do tego, że artretyzmem przestaniemy się martwić bardzo szybko. Zdarza się jednak również, że stan chorego wymaga dłuższego leczenia i przyjmowania pewnych dawek leków nawet po ustaniu ataków dny. Każdy przypadek traktowany jest indywidualnie i każdy wymaga uważnej analizy ze strony lekarza.

 

Interakcje z lekami.


 Ryzyko pojawienia się dny zwiększają:

diuretykitiazydowe (środki moczopędne, powszechnie używane w leczeniu nadciśnienia tętniczego),

aspiryna podawana w niewielkich dawkach,

leki obniżające odporność (dla pacjentów po transplantacji)

oraz leki przyjmowane w chemioterapii.

 

Jak unikać nawrotów?

Główne czynniki ryzyka to wiek, płeć i uwarunkowania genetyczne.
Według pewnych danych u przeszło 50 procent chorych na dnę moczanową, chorobę tę już zdiagnozowano wcześniej w rodzinie. Wspomniany wcześniej Alfred dodaje: „Dnę miał zarówno mój ojciec, jak i dziadek”. Choroba atakuje najczęściej mężczyzn, zwłaszcza między 40 a 50 rokiem życia. Są oni 3—4 razy bardziej narażeni na zachorowanie niż kobiety, u których dna rzadko rozwija się przed menopauzą.

 

Otyłość i dieta

W pewnej encyklopedii czytamy:

„Obecnie nacisk kładzie się nie tyle na dietę ubogopurynową, ile raczej na leczenie zaburzeń metabolizmu zwykle towarzyszących dnie moczanowej: otyłości, insulinooporności oraz dyslipidemii”, czyli nieprawidłowego poziomu lipidów we krwi, na przykład cholesterolu (Encyclopedia of Human Nutrition).

Niemniej część specjalistów dalej zachęca do ograniczenia pokarmów bogatych w związki purynowe, w tym drożdży, niektórych ryb i czerwonego mięsa**.

 

Napoje.

Picie nadmiernych ilości alkoholu może hamować wydalanie kwasu moczowego, powodując odkładanie się go.

 

Uwarunkowania medyczne.

Specjaliści z amerykańskiej Kliniki Mayo podkreślają związek dny moczanowej z takimi schorzeniami, jak „nieleczone nadciśnienie tętnicze i choroby przewlekłe, na przykład cukrzyca, wysoki poziom lipidów i cholesterolu we krwi oraz miażdżyca tętnic”. Ryzyko dny zwiększają również „nagłe, poważne urazy czy choroby, unieruchomienie w łóżku”, a także schorzenia nerek. Ponieważ odkładaniu się kwasu moczowego sprzyja słabsze krążenie krwi i niższa temperatura, dna moczanowa najczęściej zajmuje staw palucha.

 

Jak skutecznie walczyć z artretyzmem?

Podstawowym orężem w walce z dną moczanową są przede wszystkim zalecenia dobrze wykwalifikowanego reumatologa. Zaniedbywanie kolejnych wizyt, wybiórcze przyjmowanie leków i dopasowywanie zaleceń lekarza do swoich potrzeb to działanie, które nie może skończyć się dobrze. W walce z tą chorobą możemy zrobić także coś od siebie. Sposoby, jakich użyjemy nie stoją w sprzeczności z osiągnięciami nowoczesnej medycyny, lecz wspomagają ją w tej walce. Jest ich naprawdę nie mało. Poniżej przedstawię kilka z nich:

 

Chodzimy boso

             Wówczas gdy problemem pacjenta jest dna moczanowa atakująca kolana, można na przykład próbować łagodzić negatywne skutki schorzenia, chodząc boso tak często i tak długo, jak tylko jest to możliwe. Zdaniem coraz większej grupy lekarzy chodzenie w butach stanowi niepotrzebne obciążenie dla kolan oraz stawów biodrowych, jeżeli zatem istnieje taka możliwość, warto pomyśleć o jego złagodzeniu.

 

Aktywność fizyczna

             Nie wolno zapominać również o tym, że osoby zmagające się z problemem artretyzmu nie powinny unikać ruchu. Choć wielu chorym pomysł taki wydaje się niedorzeczny, skoro bowiem każdy ruch podczas ataku wywołuje ból, a aktywność fizyczna tylko potęguje nieprzyjemne doznania, jaki jest sens narażania się na dodatkowe nieprzyjemności. Tymczasem okazuje się, że to, co na pierwszy rzut oka wydaje się nieracjonalne, w rzeczywistości znajduje uzasadnienie. Chory musi martwić się nie tylko o napady bólu, ale również o stan swoich stawów, a brak ruchu przyczynia się do tego, że stawy w coraz większym stopniu zniekształcają się. Same ćwiczenia dopasowywane są indywidualnie dla każdego pacjenta, lekarz zaś bierze pod uwagę nie tylko stopień zaawansowania choroby, ale również ogólną kondycję pacjenta, jego umiejętności, kondycję psychiczną oraz stan zdrowia. Dzięki temu nie należy martwić się o to, że zalecone choremu ćwiczenia będą wykraczały poza charakterystyczne dla niego możliwości.

 

Zioła

     Wsparciem podczas leczenia objawów choroby (a także ważnym elementem profilaktyki) mogą okazać się również zioła. Chorym zaleca się zatem między innymi dodawanie do kąpieli olejków eterycznych znanych ze swojego działania przeciwzapalnego (tu sprawdza się zwłaszcza eukaliptus, dziurawiec oraz nagietek), a także picie ziołowych herbatek moczopędnych (z kwiatu lipy albo pokrzywy), które pozwolą na oczyszczenie organizmu z nadmiaru kwasu moczanowego. Należy jednak pamiętać o tym, aby informować lekarza o stosowanych przez nas ziołach. Same w sobie nie stanowią one zagrożenia dla naszego organizmu, niekiedy jednak może się okazać, że ich stosowanie pozwala na rezygnację z silnych dawek niektórych leków.

*Artykuł ten nie może zastąpić porady medycznej. Każdy chory wymaga indywidualnego leczenia. Nie należy też bez konsultacji z lekarzem przerywać stosowania przepisanych farmaceutyków ani wprowadzać drastycznych zmian w sposobie odżywiania.

** Według artykułu opublikowanego w tygodniku AustralianDoctor „nie wykazano bezpośredniej zależności między wzrostem ryzyka ataku dny” a spożyciem grzybów i warzyw o wysokiej zawartości związków purynowych (na przykład fasoli, soczewicy, grochu, szpinaku, kalafiora).